.

.

Fıkıh Terimleri

E-posta Yazdır PDF

Hâdis olan işte asıl,...

eski_cami_i--2.jpg11. MADDE:
Hâdis olan işte asıl, onu en yakın vaktine izafe etmektir.(1)
Hâdis: Mevcut olmayıp sonradan mevcut olandır. Bunun meydana gelmesinde ve sebebinde ihtilaf edilince, eski zamana nisbeti sabit olmazsa, en yakın vaktine izafe edilir.
Misali: Kadın kocasının kendinden mal kaçırmak için ölüm hastalığında kendini boşadığını iddia etse, varisleri de sıhhatinde boşadığını iddia etse, söz kadının dediğidir, zira talak işi sonradan meydana gelen bir iştir, varlığı en yakın zamana izafe edilir ki bu da kocanın hastalığıdır. Varisler davaları için delil getirmedikçe kadın mirastan hissesini alır.
Diğer bir misal: Baba, oğlunun malını satsa, oğlan babasının malını kendisinin buluğundan sonra sattığını iddia etse ve satışın geçersiz olduğunu söylese, babası satışın buluğdan sonra olmasını inkar etse, söz oğlun dediğidir, baba davasını isbata mecbur olur.
Pazar, 13 Eylül 2009 09:03 tarihinde güncellendi
E-posta Yazdır PDF

Arizi sıfatlarda asıl olan

135--2.jpg9. MADDE:
Arizi sıfatlarda asıl olan, yok olduğudur.
İzah: Arizi sıfat, aslından mevcut olmayıp sonradan gelen ve hasıl olan sıfatlardır; ticaret, ayıplı olmak, hastalık, noksan-laşmak gibi. Bunların varlığı sonradan hasıl olduğundan, aslen mevcut olmadıklarına itibar edilir. Meselâ: Ortaklar arasında kârın olup olmadığında ihtilaf çıksa, söz işi yürüten ortağın dedi-ğidir. Kârın olduğunu isbat etmek için, parayı veren ortağın delil getirmesi gerekir.
Asli sıfatlar, mevsufun var olmasıyla var olan sıfatlardır. Sıhhat, selamet, bekaret gibi. Bunlarda aslolan var olmalarıdır.

Pazar, 03 Ağustos 2008 09:36 tarihinde güncellendi
E-posta Yazdır PDF

Kadim kıdemi üzere bırakılır.

 osmanli2-1.jpg

6. MADDE:

Kadim (eski olan), kıdemi (eski hali) üzere bırakılır.
Meşru olan (şeriata muvafık olan) şey, aksine bir delil sabit olmadık-ça hali üzere bırakılır, değiştirilmez. Zira o şeyin uzun bir müddet hali üzere kalması, meşru’ bir hakka dayandığının delilidir.
Kadim nedir?: Evveli bilinmeyendir. Evveli bilinir ise kadim olmaz. 
Meselâ: Bir şahsın binasının su oluğu, eskiden beri başka bir şahsın arsasına yağmur suyu akıtmaktadır, ikinci arsa sahibi bu eski olan su oluğunu değiştirme hakkına sahip değildir.

Pazar, 03 Ağustos 2008 09:26 tarihinde güncellendi
E-posta Yazdır PDF

Yakîn olarak sabit olan...

105-001.jpg4. MADDE: 
Yakîn/kesin olarak sabit olan şey, şüphe ile yok olmaz.
Yani, kesinlikle sabit olan bir şeyin, hılafına bir delil bulun-madıkça, ona gelen bir şek ve tereddütten dolayı yok olduğuna hüküm verilmez. Yakin, kendi gibi yakin olan başka bir delille zail olabilir.
Şek: Lügatta tereddüttür. Istılahta: fiilin vakı’ olması ve olmaması arasında tereddütlü olmasıdır. Birini diğeri üzerine tercih ettiren bir şey bulunmamasıdır.
İki şeyden birini tercih  mümkün ise, kalb tercih edilen taraf hakkında mutmeinne değilse, tercih edilen taraf zan derecesinde olur, tercih edilmeyen vehim derecesinde olur. Amma kalb, tercih edilen tarafıta mutmeinne olursa zannı galib olur. Zannı galib, yakin derecesindedir.


Pazar, 03 Ağustos 2008 09:25 tarihinde güncellendi
E-posta Yazdır PDF

İşler maksadlarına göredir.

ferman-4.jpg2. MADDE:

 İşler maksadlarına göredir.
Bir iş üzerine bağlanacak hüküm, o işten maksad ne ise ona göre-dir. Maksad kalbin yöneldiği şey/gayedir.
Mesela alırım, satarım gibi geleceğe dönük/istikbal lafzı ile, şimdiki hal kasdedilirse, ordaki satış-alış muamelesi bağlan-mış/akdedilmiş olur. Zira şu lafızlardaki kasdedilen mana, şu an satmak ve almak manalarıdır.
Umur: Emir kelimesinin çoğuludur. Bu lafız fiillere ve sözlere denir.
Kast: Kalbi bir iş olmakla beraber harici bir delille belli olur. Mesela: kayıp eşya meselesinde, kişi başkalarını şahit tutup açıklama yapsa, bu, bulduğu şeyi sahibine geri vereceğine dair bir harici delil olur. Buna binaen daha sonra bu bulan kişinin elinde bulduğu şey zayi olsa, bu kişinin bir şey ödemesi lazım gelmez. Bu kaide "Ameller ancak niyetlere göredir" hadisi şerifinden alınmıştır.

 



Pazar, 03 Ağustos 2008 09:24 tarihinde güncellendi

Sayfa 7 - 12

Yasal uyarı : Sitedeki sohbet, yazı ve resimler; üzerinde hiçbir değişiklik yapılmadan ve kaynak göstererek alınabilir.
Üzerinde değişiklik yapılması, ticari amaçla kullanılması hukûken yasaktır.